Badanie Nmin pokazuje ilość azotu mineralnego w glebie w chwili pobrania próbki i pomaga uwzględnić ten zasób przy planowaniu nawożenia. Aby wynik był użyteczny, próbki trzeba pobrać z reprezentatywnych części pola, oddzielić poszczególne warstwy gleby i szybko dostarczyć je do laboratorium w odpowiednich warunkach. Sama liczba ze sprawozdania nie jest jeszcze gotową dawką nawozu.

Co oznacza wynik Nmin?

Azot mineralny, oznaczany jako Nmin, obejmuje azot w formie azotanowej i amonowej. Laboratorium oznacza te formy w próbce gleby. Wynik opisuje stan z określonego miejsca, głębokości i czasu, dlatego przy jego interpretacji potrzebne są także informacje o uprawie i historii pola.

Zasób azotu mineralnego zmienia się pod wpływem pobierania przez rośliny, przemian materii organicznej, nawożenia i warunków pogodowych. Wyniku z poprzedniego sezonu nie należy więc automatycznie przyjmować jako aktualnego. Wiosenne badanie wykonane przed nawożeniem jest punktem wyjścia do oceny bieżącego stanowiska.

Nmin różni się od badania pH czy zawartości próchnicy: każde z nich odpowiada na inne pytanie. Wynik Nmin dotyczy dostępnych form azotu w konkretnym momencie, a badanie pH pomaga ocenić potrzebę wapnowania. Jednego wyniku nie da się zastąpić drugim.

Kiedy zaplanować pobranie próbek?

Do oceny zasobów na początku sezonu próbki pobiera się wczesną wiosną, przed zastosowaniem nawozów. W praktyce termin zależy od możliwości wejścia na pole i dostarczenia próbek do laboratorium. Warto wcześniej ustalić ze stacją chemiczno-rolniczą zakres badania, sposób pobrania oraz termin przyjęcia materiału.

Krajowa Stacja Chemiczno-Rolnicza opisuje także późnojesienne pobieranie próbek po zakończeniu wegetacji. Jesienny wynik może być wykorzystany w doradztwie, gdy wiosenny pobór jest utrudniony, ale nie należy utożsamiać go bez zastrzeżeń ze stanem gleby po zimie. Opady, temperatura i procesy zachodzące w glebie mogą w tym czasie zmienić zasób azotu.

reklama

Nie pobieraj próbek z pola tylko dlatego, że zbliża się planowany termin nawożenia, jeśli warunki uniemożliwiają właściwy pobór albo grożą zniszczeniem struktury gleby. Przy zastoiskach wody warto najpierw ocenić sytuację w terenie; pomocny będzie poradnik o zastoinach wodnych i warunkach wjazdu na pole.

Jak podzielić pole przed badaniem?

Próbka zbiorcza powinna reprezentować możliwie jednorodną część pola. Przed wyjściem w teren zaznacz fragmenty różniące się rodzajem gleby, przedplonem lub historią nawożenia. Jeśli na części działki stosowano nawóz naturalny, a na pozostałej nie, rozważ zbadanie tych powierzchni osobno.

Według opracowania Krajowej Stacji Chemiczno-Rolniczej próbka zbiorcza na polu o małej zmienności może reprezentować maksymalnie 4 ha, a na polu o większej zmienności — do 1 ha. To wskazówki do zaplanowania poboru, a nie powód do łączenia odmiennych stanowisk tylko dlatego, że mieszczą się w podanej powierzchni.

Miejsca nietypowe, takie jak dawna pryzma nawozu naturalnego, ślady miejscowego rozsypania nawozu czy skraj pola, mogą zniekształcić wynik dla większej powierzchni. Jeżeli zależy ci na ich poznaniu, zbadaj je jako oddzielne obszary. Zasady wydzielania części pola i sporządzania opisu próbek omawia również tekst o pobieraniu próbek gleby do badań.

Dlaczego głębokość pobrania ma znaczenie?

Azot nie musi być równomiernie rozmieszczony w profilu. Dlatego próbki pobiera się z wyznaczonych warstw i każdą z nich przechowuje oddzielnie. Opracowanie stacji opisuje warstwy 0–30 cm i 30–60 cm oraz opcjonalnie 60–90 cm. Zakres badania należy uzgodnić z laboratorium lub doradcą dla danej uprawy i metody interpretacji.

Do pobrania głębszych warstw służy odpowiedni próbnik glebowy. W tej samej lokalizacji pobiera się kolejno materiał z ustalonych głębokości, uważając, aby ziemia z warstwy powierzchniowej nie trafiła do próbki z głębi. Próbki jednostkowe z tej samej warstwy i tej samej wydzielonej części pola łączy się w jedną próbkę zbiorczą. Nie miesza się ze sobą warstw.

reklama

Przykładowo, jeśli dla jednej części pola ustalono trzy głębokości, do laboratorium trafią trzy osobno opisane próbki zbiorcze. Oznaczenie każdej powinno zawierać co najmniej identyfikator pola lub jego części oraz głębokość. Warto dopisać datę pobrania i zachować szkic z punktami poboru.

Jak przygotować i dostarczyć materiał?

Przed poborem przygotuj czyste narzędzia, osobne pojemniki na poszczególne warstwy oraz czytelne etykiety. Krajowa Stacja Chemiczno-Rolnicza wskazuje 10 próbek jednostkowych na próbkę zbiorczą albo 15, jeśli w ciągu roku przed pobraniem stosowano na polu nawożenie organiczne. Szczegóły warto potwierdzić w laboratorium przyjmującym materiał.

  1. Wyznacz trasę obejmującą reprezentatywną część wydzielonego obszaru i unikaj nietypowych miejsc.
  2. Pobieraj materiał z uzgodnionych głębokości, zbierając każdą warstwę osobno.
  3. Połącz i dokładnie wymieszaj próbki jednostkowe pochodzące z tej samej warstwy; usuń kamienie i resztki roślinne.
  4. Umieść materiał w szczelnym opakowaniu chroniącym przed wysychaniem. Opisz pole, warstwę i datę, a następnie dołącz informacje wymagane przez laboratorium.
  5. Niezwłocznie dostarcz próbki do badania, zachowując warunki transportu uzgodnione ze stacją.

Temperatura i czas przechowywania mają znaczenie, ponieważ w pobranej glebie nadal zachodzą procesy zmieniające ilość mineralnych form azotu. Opracowanie stacji opisuje krótkie przechowywanie w chłodzie, a dłuższe w stanie zamrożenia. Przed poborem najlepiej ustalić praktyczne zasady z laboratorium, które będzie wykonywać oznaczenie. Nie pozostawiaj próbek na kilka dni w ciepłej kabinie ani w nasłonecznionym samochodzie.

Jak czytać jednostki i wyniki dla warstw?

Najpierw sprawdź, czy sprawozdanie podaje stężenie w mg/kg gleby, czy zasób azotu w kg/ha, oraz jakiej warstwy dotyczy każda liczba. Stężenia w mg/kg nie należy bezpośrednio traktować jako kilogramów azotu na hektar. Przeliczenie wymaga uwzględnienia masy gleby w danej warstwie i przyjętej metody.

Jeśli laboratorium podało zasób w kg N/ha osobno dla warstw, wartości z warstw obejmujących uzgodniony profil można zestawić i zsumować. Przykład: przy wynikach 20 kg N/ha dla warstwy 0–30 cm oraz 15 kg N/ha dla 30–60 cm suma dla profilu 0–60 cm wynosi 35 kg N/ha. Nie jest to wynik dla 0–90 cm ani zalecana dawka nawozu; to tylko suma zasobu w dwóch zbadanych warstwach.

Przed porównaniem dwóch pól sprawdź, czy badano tę samą głębokość, w podobnym terminie i czy liczby wyrażono w tych samych jednostkach. Niski wynik z jednego fragmentu może też skłaniać do sprawdzenia historii stanowiska, ale nie wyjaśnia samodzielnie, dlaczego rośliny rosną słabiej. Korzenie, strukturę i wilgotność można dodatkowo obejrzeć podczas próby szpadlowej gleby.

reklama

Czy wynik Nmin wystarczy do ustalenia nawożenia?

Nie. Przy planowaniu dawki trzeba uwzględnić wymagania rośliny, przewidywany plon, stan plantacji, dostępność innych źródeł azotu oraz przyjętą metodę doradczą. Znaczenie ma również to, z jakiej głębokości roślina może korzystać w danych warunkach. Wynik jest informacją o zasobie w chwili pobrania, a nie obietnicą, że cała wykazana ilość zostanie pobrana przez uprawę.

W dokumentacji pola warto zachować wynik razem z datą, mapą poboru, nazwą uprawy, przedplonem i informacją o nawożeniu naturalnym. Takie zestawienie ułatwia rozmowę z doradcą i ocenę kolejnego badania. Przed zastosowaniem nawozu należy też sprawdzić aktualne wymagania dotyczące danego gospodarstwa i stanowiska.

Źródła