Woda skraplająca się na suficie, ścianach lub górnej warstwie ziemniaków wymaga sprawdzenia temperatury, wilgotności i przepływu powietrza w całej przechowalni. Przyczyną może być kontakt wilgotnego powietrza z chłodną powierzchnią, ale także przeciek dachu, nierównomierna wentylacja lub dopływ cieplejszego powietrza z zewnątrz. Przed zmianą ustawień wentylacji warto ustalić, skąd pochodzi woda i czy problem dotyczy jednej części obiektu, czy całej partii.

Dlaczego w przechowalni pojawiają się krople wody?

Bulwy podczas przechowywania oddychają i oddają wodę do otoczenia. Jeżeli wilgotne powietrze zetknie się z powierzchnią dostatecznie chłodną, para wodna może się na niej skroplić. Taką powierzchnią bywa dach, element konstrukcji, ściana albo chłodniejsza warstwa bulw. Krople spadające ze stropu mogą miejscowo zwilżać ziemniaki, nawet jeśli średnie warunki mierzone w pomieszczeniu wyglądają prawidłowo.

Widoczna woda nie zawsze jest jednak kondensatem. Mokra plama pod uszkodzonym pokryciem może powstawać po opadach, a zawilgocenie przy posadzce może mieć związek z wodą dostającą się do budynku. Rozróżnienie tych sytuacji ma znaczenie: samo przestawienie wentylatorów nie usunie nieszczelności dachu.

Wilgoć na bulwach zwiększa potrzebę dokładniejszej kontroli partii. Warunki składowania, stan skórki i uszkodzenia wpływają na straty przechowalnicze. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa zwraca uwagę, że bulwy oddychają i parują, a uszkodzenia oraz choroby mogą pogarszać ich trwałość.

Od czego zacząć kontrolę?

Najpierw zaznacz miejsce występowania wody i sprawdź, czy problem pojawia się po deszczu, podczas ochłodzenia, po uruchomieniu wentylacji lub przy określonych warunkach na zewnątrz. Warto zapisać datę, pogodę, odczyty czujników oraz czas pracy wentylatorów. Zdjęcia wykonane z bezpiecznego miejsca pomogą ocenić, czy mokry obszar się powiększa.

Następnie porównaj kilka punktów:

reklama
  • Strop i dach: krople rozłożone na większej powierzchni mogą wskazywać na kondensację; miejscowy zaciek po opadach uzasadnia kontrolę szczelności pokrycia i obróbek.
  • Ściany i posadzkę: sprawdź, czy wilgoć pojawia się przy narożnikach, drzwiach lub po stronie narażonej na opady.
  • Górę i brzegi partii: porównaj miejsca wilgotne z suchymi, bez wchodzenia na pryzmę ziemniaków.
  • Wloty i wyloty powietrza: oceń z dostępnego miejsca, czy nie są zasłonięte i czy rozmieszczenie skrzyniopalet nie utrudnia obiegu.
  • Zapisy pomiarów: sprawdź, czy zmiany temperatury i wilgotności pokrywają się z pojawieniem się wody.

Nie opieraj oceny wyłącznie na pojedynczym odczycie czujnika wiszącego przy drzwiach. Warunki pod stropem, przy ścianie i wewnątrz składowanej masy mogą się różnić. Porównuj pomiary wykonywane tym samym, sprawdzonym przyrządem i zapisuj miejsca pomiaru. Jeżeli odczyty z czujników wyraźnie się różnią, sprawdź ich działanie zgodnie z instrukcją producenta.

Jak ocenić wentylację i rozmieszczenie ziemniaków?

Wentylacja ma odprowadzać ciepło i umożliwiać utrzymanie warunków odpowiednich dla przechowywanej partii. Jej skuteczność zależy od konstrukcji obiektu, sposobu składowania i rzeczywistej drogi przepływu powietrza. Wentylator może pracować, a mimo to część ziemniaków pozostawać słabiej przewietrzona.

Przy składowaniu luzem zwróć uwagę na nierówne rozłożenie pryzmy oraz widoczne przeszkody w kanałach i wylotach. Przy skrzyniopaletach sprawdź, czy sposób ich ustawienia odpowiada projektowi wentylacji i instrukcji obiektu. Zbyt ciasne zastawienie przestrzeni może zmienić drogę przepływu powietrza. Nie ma jednego uniwersalnego ustawienia odstępów odpowiedniego dla każdej przechowalni.

Nie zakładaj też, że dłuższa praca wentylatora zawsze rozwiąże problem. Znaczenie mają warunki powietrza, które jest doprowadzane do obiektu, temperatura bulw oraz to, czy instalacja miesza powietrze wewnętrzne, czy pobiera je z zewnątrz. Zmiany wprowadzaj zgodnie z dokumentacją systemu, a przy wątpliwościach skonsultuj ustawienia z jego dostawcą lub doradcą przechowalniczym.

Osuszanie i schładzanie po zbiorze mają inne zadania niż utrzymanie stabilnych warunków w dalszej części sezonu. Etapy te opisano w poradniku o przygotowaniu ziemniaków do przechowywania. Jeśli wilgoć pojawia się dopiero po kilku tygodniach, sprawdź również późniejsze zmiany pogody, ustawień i rozmieszczenia partii.

Czy należy obniżyć temperaturę?

Nie zawsze. Właściwa temperatura zależy między innymi od przeznaczenia ziemniaków, odmiany, stanu partii i etapu przechowywania. Zbyt szybka lub nieprzemyślana zmiana może pogorszyć jakość surowca. Ziemniaki przeznaczone do przetwórstwa mogą wymagać innych warunków niż sadzeniaki czy bulwy jadalne.

reklama

Zamiast kierować się samą temperaturą powietrza w jednym miejscu, porównaj ją z temperaturą ziemniaków i chłodnych elementów obiektu. Jeśli odczyty wskazują duże różnice, ustal z osobą znającą instalację, czy problemem jest rozkład powietrza, izolacja, czy sposób sterowania. Pomiary nie zastępują oględzin budynku: przeciek trzeba usunąć niezależnie od pracy wentylacji.

Jak postąpić z zawilgoconą partią?

Oznacz miejsce występowania mokrych bulw i nie mieszaj ich bez oceny z innymi partiami. Zapisz odmianę, pole pochodzenia, datę zbioru i lokalizację w przechowalni. Jeżeli ziemniaki leżą w skrzyniopaletach, sprawdź, które jednostki znajdują się bezpośrednio pod źródłem wody. Dzięki temu łatwiej będzie wrócić do tych samych miejsc podczas kolejnej kontroli.

Oceniaj dostępną powierzchnię bulw pod kątem mokrych ognisk, zmian wyglądu, mięknięcia i nietypowego zapachu. Same oględziny nie pozwalają jednak wiarygodnie rozpoznać przyczyny każdej zmiany ani ocenić całej głębokości partii. Przy narastającym problemie skorzystaj z pomocy doradcy lub właściwego laboratorium, a sposób dalszego postępowania dostosuj do przeznaczenia ziemniaków i wymagań odbiorcy.

Podczas kontroli nie wchodź na pryzmę ani do niedostępnych przestrzeni wśród składowanego produktu. Nie naprawiaj instalacji elektrycznej i wentylacyjnej podczas jej pracy. Dostęp do dachu, naprawę urządzeń i inne niebezpieczne czynności powierz osobom z odpowiednimi kwalifikacjami.

Co zapisywać podczas kolejnych kontroli?

Prosty rejestr pozwala odróżnić jednorazowe zaparowanie od powtarzającego się problemu. Dla każdej kontroli zanotuj datę i godzinę, temperaturę i wilgotność w dostępnych punktach, warunki na zewnątrz, czas pracy wentylacji oraz miejsce i rozmiar zawilgocenia. Dopisz, czy wystąpiły opady i czy podjęto działania, na przykład usunięto przeszkodę przy wylocie powietrza.

Porównuj obserwacje dla tych samych miejsc i partii. Jeżeli wilgoć wraca po deszczu w jednym punkcie, priorytetem jest sprawdzenie szczelności. Jeżeli pojawia się na dużej powierzchni po zmianach temperatury, potrzebna może być szersza ocena izolacji i wentylacji. Podobną ostrożność w ustalaniu pochodzenia wilgoci warto zachować przy mokrych plamach na workach ze zbożem, chociaż sposób oceny i warunki przechowywania obu produktów są różne.

reklama

Źródła