Materiał siewny zbóż przeznaczony na kolejny sezon należy przechowywać w suchym, chłodnym i przewiewnym miejscu, z zachowaniem oznaczeń każdej partii, a przed siewem ocenić jego aktualną zdolność kiełkowania. Szczególnej ostrożności wymaga ziarno zaprawione: powinno być oddzielone od żywności i pasz oraz przechowywane zgodnie z informacjami na opakowaniu. Sam dobry wygląd ziarna nie potwierdza jego wartości siewnej.

Dlaczego warunki przechowywania mają znaczenie?

Nasiona pozostają żywym materiałem i podczas magazynowania stopniowo się starzeją. Tempo zmian zależy między innymi od ich stanu początkowego, wilgotności, temperatury oraz czasu przechowywania. Zawilgocenie, nagrzewanie lub uszkodzenia mogą pogorszyć wartość partii, zanim problem stanie się widoczny na całej jej powierzchni.

W badaniu Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin dotyczącym kwalifikowanego materiału siewnego pszenicy ozimej obserwowano zmiany wigoru i zdolności kiełkowania podczas przechowywania. Wyników tego doświadczenia nie należy jednak traktować jako uniwersalnego terminu przydatności każdej partii: inne odmiany i warunki magazynowania mogą dać inny rezultat.

Wigor opisuje zdolność nasion do sprawnego rozwoju w różnych warunkach. Zdolność kiełkowania informuje natomiast, jaki odsetek nasion w próbie wytworzył prawidłowe siewki w warunkach danego badania. Są to powiązane, ale nieidentyczne cechy. Nawet dobry wynik laboratoryjny nie gwarantuje takiej samej liczby roślin na polu, gdzie działają również wilgotność i temperatura gleby, głębokość siewu oraz inne czynniki.

Co zachować razem z partią nasion?

Każdą partię warto pozostawić w rozpoznawalnym, opisanym opakowaniu. Należy zachować etykietę, dokument zakupu oraz informacje o zaprawieniu i warunkach przechowywania. Przy materiale z własnego zbioru przydatna będzie osobna karta z nazwą gatunku i odmiany, rokiem zbioru, pochodzeniem oraz wynikiem ostatniego badania.

Numer partii pozwala powiązać wynik analizy z właściwymi workami. Jeśli w magazynie są różne odmiany lub partie tego samego zboża, nie należy ich mieszać tylko dlatego, że wyglądają podobnie. Po wymieszaniu trudniej ustalić przyczynę nierównych wschodów albo wykorzystać wynik badania odnoszący się do jednej z partii.

reklama

Przed odłożeniem zakupionych worków sprawdź zgodność dokumentów, oznaczeń i stanu opakowań. Szczegółową listę kontroli przedstawia poradnik o odbiorze kwalifikowanego materiału siewnego zbóż. Jeżeli oznaczenie jest nieczytelne albo worek uszkodzony, warto wyjaśnić pochodzenie materiału, zanim zostanie włączony do zapasu.

Jak przygotować miejsce w magazynie?

Wybierz pomieszczenie zabezpieczone przed opadami i wodą z podłoża, z możliwością przewietrzania. Sprawdź dach, ściany oraz miejsca, w których po deszczu albo zmianie pogody pojawia się wilgoć. Worki ustaw tak, aby można było obejrzeć ich boki i podłoże oraz bezpiecznie dotrzeć do poszczególnych partii. Oddzielenie ich od posadzki ogranicza bezpośredni kontakt z ewentualną wilgocią.

Przed wniesieniem nasion usuń pozostałości poprzednich partii i skontroluj magazyn pod kątem szkodników. W czasie przechowywania zwracaj uwagę na uszkodzenia worków, ślady gryzoni, zawilgocenie, zbrylenia, nietypowy zapach lub miejscowe nagrzewanie. Obserwacje zapisuj z datą i numerem partii; pozwoli to sprawdzić, czy problem się powtarza i których worków dotyczy.

Nie ma jednej temperatury ani jednej wilgotności właściwej dla każdego gatunku, opakowania i okresu magazynowania. Warunki trzeba dostosować do konkretnego materiału oraz zaleceń jego dostawcy. Jeżeli pojawiło się zawilgocenie, nie zakładaj, że przesuszenie widocznej powierzchni przywróci pierwotną wartość siewną całej partii. Ustal źródło wody, oddziel podejrzany materiał i skonsultuj sposób oceny z laboratorium lub dostawcą.

Zaprawione ziarno wymaga osobnego postępowania

Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Poznaniu wskazuje, że zaprawiony materiał siewny należy przechowywać w chłodnym, suchym i dobrze wentylowanym pomieszczeniu, oddzielnie od żywności i pasz. Nie wolno przeznaczać go na cele konsumpcyjne ani paszowe. Trzeba zachować informacje o zaprawieniu i postępować zgodnie z etykietą właściwego produktu.

Nie zaprawiaj ponownie nasion, które zostały już zaprawione. Jeżeli opakowanie jest uszkodzone, a oznaczenie lub instrukcja postępowania nieczytelne, skontaktuj się z dostawcą. Ogranicz rozsypywanie i pylenie materiału oraz zabezpiecz miejsce przed dostępem osób nieupoważnionych. Przy czyszczeniu i obsłudze używaj środków ochrony wskazanych na etykiecie; nie zamiataj pyłu w sposób powodujący jego rozprzestrzenianie.

reklama

Warunki przechowywania mogą również wpływać na zachowanie partii w maszynie. Zbrylenia lub nierówny przepływ materiału wymagają sprawdzenia przed rozpoczęciem pracy. Więcej o możliwych przyczynach opisano w artykule o zaprawionym ziarnie zatrzymującym się w siewniku.

Kiedy zlecić badanie zdolności kiełkowania?

Badanie warto zaplanować z wyprzedzeniem, aby zdążyć otrzymać wynik i podjąć decyzję przed siewem. Jest szczególnie przydatne przy starszej partii, po niepewnych warunkach magazynowania, po zawilgoceniu albo wtedy, gdy nie ma aktualnej informacji o wartości siewnej. Sposób pobrania, wielkość próbki oraz opakowanie należy wcześniej uzgodnić z laboratorium.

Próbka powinna reprezentować badaną partię, a nie tylko jeden łatwo dostępny worek. Nie łącz w niej materiału o różnym pochodzeniu ani partii przechowywanych w odmiennych warunkach. Jeżeli tylko część worków została zalana lub wyraźnie się różni, ustal z laboratorium, czy trzeba zbadać ją osobno. Przekaż informację o gatunku, odmianie, numerze partii i ewentualnym zaprawieniu.

Wynik odczytuj razem z datą badania i opisem próbki. Starszy dokument potwierdza stan materiału w chwili oceny, a nie automatycznie po kolejnym okresie przechowywania. W razie wątpliwości dotyczących wigoru lub przyczyn słabych wyników zapytaj laboratorium, jakie dodatkowe badania wykonuje dla danego gatunku.

Jak wykorzystać wynik przed siewem?

Aktualna zdolność kiełkowania jest jednym z danych potrzebnych do obliczenia ilości materiału na hektar. Drugim jest masa tysiąca ziaren, czyli MTZ, a punktem wyjścia pozostaje planowana liczba ziaren zdolnych do kiełkowania na metrze kwadratowym. Sposób obliczenia opisuje poradnik o MTZ i zdolności kiełkowania w normie wysiewu.

Przykładowo, przy tej samej MTZ i tej samej docelowej liczbie kiełkujących ziaren wynik 80% wymaga większej masy wysiewu niż wynik 95%. Nie oznacza to jednak, że każdą słabą partię warto ratować zwiększeniem dawki. Bardzo nierówny materiał, ślady zawilgocenia lub niepewne pochodzenie mogą uzasadniać odstąpienie od siewu i wybór innej partii. Decyzję należy oprzeć na wyniku badania oraz warunkach gospodarstwa.

reklama

Po ustaleniu normy wykonaj próbę kręconą siewnika materiałem przeznaczonym do siewu. Zmiana partii może zmienić przepływ przez aparat wysiewający, dlatego ustawienia z poprzedniego sezonu nie zastępują ponownego sprawdzenia. Po rozpoczęciu pracy kontroluj również rzeczywiste zużycie nasion i równomierność ich umieszczenia.

Czy nieotwarty worek wystarczy jako gwarancja jakości?

Nie. Nienaruszone opakowanie pomaga zachować identyfikację i chronić zawartość, ale nie usuwa skutków nieodpowiedniej temperatury, wilgoci czy długiego przechowywania. Jeśli warunki budzą wątpliwości, warto ocenić partię przed siewem, nawet gdy worek wygląda prawidłowo.

Co zrobić z resztką po siewie?

Najpierw ustal, z której partii pochodzi materiał i czy jest zaprawiony. Zachowaj oznaczenie oraz informacje o zaprawie, a następnie odłóż resztkę do właściwego, opisanego opakowania i odpowiedniego miejsca. Nie łącz jej z innymi partiami o nieznanym składzie. Przed następnym użyciem ponownie oceń warunki przechowywania i zasadność badania. Sposób zagospodarowania materiału, którego nie będzie można wysiać, należy ustalić zgodnie z informacjami na etykiecie i u właściwego odbiorcy.

Źródła