Próbkę kiszonki z kukurydzy do analizy należy pobrać z kilku miejsc tej samej, możliwie jednorodnej partii, połączyć i wymieszać, a następnie szczelnie zapakować oraz szybko dostarczyć do laboratorium. Sposób pobrania i transportu warto wcześniej uzgodnić z placówką, ponieważ zależy on od rodzaju badania. Wynik dotyczy materiału, który trafił do opakowania: nawet dokładna analiza nie naprawi błędu polegającego na pobraniu niereprezentatywnej próbki.

Najpierw ustal, którą partię chcesz zbadać

Przed pobraniem materiału określ cel badania i obszar, który ma opisywać wynik. Inne pytanie brzmi: „Jaki jest skład kiszonki wybieranej obecnie z pryzmy?”, a inne: „Co znajduje się w podejrzanym, miejscowo zmienionym fragmencie?”. W pierwszym przypadku potrzebna jest próbka możliwie dobrze odzwierciedlająca badaną partię. W drugim należy ustalić z laboratorium osobny sposób pobrania i zakres badań.

Nie łącz automatycznie materiału z różnych pryzm, pól czy terminów zbioru. Nawet w obrębie jednego obiektu skład może się zmieniać wraz z głębokością i postępem wybierania. Jeśli wiadomo, że do jednej części trafiła kukurydza wyraźnie różniąca się od pozostałej, warto omówić z laboratorium podział na oddzielne partie.

Na zmienność surowca wpływa między innymi termin zbioru i dojrzałość roślin. Pomocne przy ocenie historii partii są informacje o tym, jak oceniano termin koszenia kukurydzy na kiszonkę. Zapisz również, kiedy pryzmę zamknięto i kiedy ją otwarto.

Jak pobrać materiał z otwartej pryzmy?

Przed rozpoczęciem prac zapytaj laboratorium, ile materiału potrzebuje, w jakie opakowanie go włożyć i jak szybko powinien dotrzeć do badania. Centralne Laboratorium Instytutu Zootechniki PIB podaje ogólną wskazówkę dla pasz: kilka próbek pierwotnych o podobnej masie z różnych miejsc partii należy połączyć, wymieszać i wydzielić z nich próbkę laboratoryjną. Dla kiszonki jako przykładową wielkość próbki podaje 1 kg; wymagania innej placówki mogą się różnić.

  1. Wyznacz badaną partię. Zapisz, z którego obiektu i jakiej części zapasu pochodzi materiał oraz jakiego okresu wybierania dotyczy.
  2. Ustal bezpieczny sposób dostępu. Nie podchodź pod wysoką, podciętą lub niestabilną ścianę kiszonki i nie wspinaj się na pryzmę. Sposób pobrania trzeba dostosować do konstrukcji obiektu i dostępnego sprzętu.
  3. Pobierz kilka porcji. Materiał powinien pochodzić z różnych miejsc badanej partii, a nie tylko z jednego łatwo dostępnego punktu. Czyste narzędzie i pojemnik ograniczą przypadkowe zanieczyszczenie próbki.
  4. Połącz i wymieszaj porcje. Z tak powstałej próbki zbiorczej wydziel ilość wymaganą przez laboratorium. Postępuj zgodnie z jego instrukcją, jeśli przewiduje inny sposób przygotowania materiału.
  5. Zapakuj i oznacz materiał. Szczelne opakowanie opisz tak, by nie pomylić partii. Dołącz formularz i przekaż próbkę możliwie szybko, w warunkach uzgodnionych z laboratorium.

Nie pobieraj materiału z miejsca, do którego nie można bezpiecznie dotrzeć. Jeśli reprezentatywne pobranie wymaga specjalnego próbnika lub dostępu do wyższych warstw, skorzystaj z pomocy osoby dysponującej odpowiednim sprzętem. Centrum Doradztwa Rolniczego opisuje pobieranie z kilku miejsc na szerokości czoła pryzmy i wskazuje na zastosowanie profesjonalnych próbników. Szczegółowy plan pobrania powinien jednak odpowiadać warunkom w gospodarstwie i wymaganiom wybranego laboratorium.

reklama

Co zrobić z miejscem, które wygląda inaczej niż reszta?

Miejscowe przebarwienie, widoczna pleśń, nietypowy zapach albo nagrzanie są sygnałem do odrębnej oceny. Włączenie niewielkiego podejrzanego fragmentu do dużej próbki zbiorczej może utrudnić ustalenie, czego dotyczy wynik. Z kolei próbka pobrana wyłącznie z takiego miejsca nie opisuje całej pryzmy.

Jeżeli celem jest ocena przeciętnego składu materiału wybieranego z partii, powiedz laboratorium o widocznych niejednorodnościach i ustal, jak potraktować zmieniony fragment. Gdy chcesz zbadać właśnie ten fragment, zapytaj o osobne opakowanie, odpowiedni rodzaj badania i sposób pobrania. Sam wygląd nie pozwala rozstrzygnąć, jaki jest skład materiału ani jaki wynik da badanie laboratoryjne.

Wzrost temperatury może mieć związek z dostępem powietrza do kiszonki. Przydatnym uzupełnieniem jest opis tego, jak szukać przyczyny nagrzewania otwartej pryzmy. Informacje o sposobie ugniatania i szczelności okrycia także pomagają zrozumieć historię zapasu; opisano je w poradniku o zakiszaniu kukurydzy w pryzmie.

Jak zabezpieczyć próbkę i opisać zlecenie?

Opakowanie powinno być czyste i szczelne, a sposób przechowania oraz transportu dostosowany do zleconych oznaczeń. Nie zakładaj, że jedna procedura wystarczy do każdego badania. Laboratorium Instytutu Zootechniki PIB podaje na przykład odrębne wymagania transportowe dla materiału przeznaczonego do analizy związków lotnych. Przed pobraniem ustal je bezpośrednio z placówką.

Na etykiecie i formularzu umieść co najmniej jednoznaczny identyfikator próbki, datę pobrania, rodzaj materiału oraz oznaczenie obiektu lub partii. Dopisz, czy materiał pochodzi ze świeżo odsłoniętej części pryzmy, czy z osobno wskazanego miejsca o nietypowym wyglądzie. Zachowaj kopię opisu w dokumentacji gospodarstwa. Jeśli wysyłasz kilka próbek, każda powinna mieć własne oznaczenie zgodne ze zleceniem.

Warto wcześniej uzgodnić termin wysyłki i odbioru. Długie oczekiwanie lub niewłaściwe warunki transportu mogą zmienić materiał przed badaniem. Nie dopisuj zakresu badań dopiero po wysłaniu próbki: laboratorium może potrzebować innej ilości materiału albo osobnego opakowania dla poszczególnych oznaczeń.

reklama

Jak czytać wynik suchej masy?

Sucha masa to część paszy pozostała po usunięciu wody według zastosowanej metody oznaczenia. Jej wynik pomaga porównywać skład materiałów o różnej wilgotności, ale trzeba zwracać uwagę na podstawę, do której odnosi się każda liczba na sprawozdaniu: świeża masa czy sucha masa.

Przykład obliczeniowy: jeśli laboratoryjnie oznaczona sucha masa wynosi 35%, to w 10 kg tej samej świeżej kiszonki jest 3,5 kg suchej masy. Pozostałe 6,5 kg stanowi różnica między masą świeżą a suchą. Przykład ilustruje przeliczenie; nie jest zalecanym poziomem suchej masy ani oceną konkretnej pryzmy.

Porównując dwa sprawozdania, sprawdź nazwy oznaczeń, jednostki, podstawę wyrażenia wyniku i badaną partię. Warto też zwrócić uwagę na metodę oraz datę pobrania. Różnica może odzwierciedlać zmianę materiału w miarę wybierania pryzmy, ale może też wynikać z pobrania próbek z innych miejsc. Jedno oznaczenie nie opisuje automatycznie całego zapasu na kolejne miesiące.

Kiedy warto powtórzyć badanie?

Ponowne pobranie może być uzasadnione, gdy wybieranie przechodzi do wyraźnie innej części zapasu, zmieniło się źródło surowca albo pierwszy wynik nie pasuje do znanej historii partii. Najpierw sprawdź jednak etykietę, formularz, datę pobrania i warunki transportu. Powtórzenie analizy tej samej źle oznaczonej próbki nie wyjaśni, skąd faktycznie pochodziła.

Jeżeli potrzebne jest porównanie dwóch części pryzmy, przygotuj osobne, poprawnie oznaczone próbki według planu uzgodnionego z laboratorium. Wyniki interpretuj w zakresie, który obejmowały pobrane partie. Przy planowaniu wykorzystania paszy dobrze jest omówić sprawozdanie z doradcą żywieniowym, przekazując mu również informacje o zmienności zapasu.

Źródła