O jakości sianokiszonki w belach decydują przede wszystkim termin koszenia, stopień podsuszenia zielonki, czystość materiału, dobre sprasowanie i szczelne owinięcie folią. Zbyt mokra masa może powodować wyciek soków, a przesuszona trudniej się zagęszcza i łatwiej zatrzymuje powietrze. Dlatego przed rozpoczęciem zbioru warto ocenić nie tylko pogodę, lecz także skład runi, warunki na polu oraz możliwości prasy i owijarki.

Co oznacza sucha masa zielonki?

Sucha masa to część materiału pozostała po usunięciu z niego wody. Jeżeli przykładowa próbka zielonki zawiera 40% suchej masy, to w 100 kg tej zielonki znajduje się 40 kg suchej masy i 60 kg wody. Nie oznacza to jednak, że każda bela z tego samego pola ma identyczną wilgotność.

Na tempo podsuszania wpływają między innymi nasłonecznienie, wiatr, wilgotność powietrza, grubość pokosu i udział poszczególnych roślin. Zieleń w grubym wałku może pozostać wilgotna, chociaż materiał z powierzchni wydaje się już suchy. Po deszczu lub rosie różnice mogą być szczególnie duże.

Nie ma jednej zawartości suchej masy odpowiedniej dla każdej mieszanki i każdej technologii. Materiał powinien dać się równomiernie sprasować i szczelnie owinąć. Jeśli potrzebna jest dokładniejsza ocena, warto skorzystać z badania reprezentatywnej próbki i ustalić z laboratorium sposób jej pobrania oraz dostarczenia.

Kiedy skosić ruń na sianokiszonkę?

Termin koszenia należy powiązać z fazą rozwoju dominujących traw, składem runi i przeznaczeniem paszy. Wraz z dojrzewaniem zmienia się udział łodyg i liści oraz wartość pokarmowa roślin. Zbyt późny zbiór może obniżyć jakość paszy, dlatego nie warto opierać decyzji wyłącznie na wysokości łanu albo dacie z poprzedniego sezonu.

Przed skoszeniem obejrzyj kilka miejsc, zwłaszcza gdy część łąki jest wilgotniejsza, zacieniona albo ma inny skład gatunkowy. Zwróć uwagę na nierówności, kretowiska i zanieczyszczenia, które mogą trafić do pokosu. Wysokość i ustawienie kosiarki dostosuj do warunków oraz instrukcji maszyny: zbyt niskie cięcie na nierównym terenie zwiększa ryzyko pobrania ziemi.

reklama

Jeżeli działka jest objęta zobowiązaniem określającym sposób lub termin użytkowania, przed planowaniem pokosu sprawdź warunki właściwe dla tej działki. Wymagania mogą ograniczać swobodę wyboru terminu.

Jak prowadzić podsuszanie po koszeniu?

Podsuszanie ogranicza ilość wody w zielonce, ale wydłużanie go bez oceny materiału może przynieść odwrotny skutek. Nadmiernie suchą masę trudniej równomiernie sprasować, a pozostające w niej powietrze pogarsza warunki przechowywania. Z kolei bardzo mokra zielonka może powodować straty wraz z wyciekającymi sokami.

Przy ocenie pokosu sprawdź materiał z kilku miejsc i z różnych warstw, a nie tylko garść leżącą na wierzchu. Jeżeli na części pola trawa schnie szybciej, rozważ oddzielny zbiór bardziej wyrównanych fragmentów. Przy mieszankach zawierających rośliny bobowate zwróć uwagę na delikatne liście: nadmierne i gwałtowne przetrząsanie suchego materiału może zwiększać ich straty.

Przetrząsacz i zgrabiarkę ustaw tak, aby zbierały zielonkę bez niepotrzebnego zgarniania ziemi. Sprawdź efekt za maszyną na postoju i w razie potrzeby skoryguj ustawienia według instrukcji producenta. Szczególną uwagę poświęć miejscom z koleinami i nierównościami.

Równy pokos ułatwia formowanie beli

Prasa pracuje stabilniej, gdy materiał jest podawany możliwie równomiernie. Nierówna szerokość i masa pokosu mogą powodować zmienne napełnianie komory, a w efekcie bele o różnym kształcie i zagęszczeniu. Tempo jazdy dopasuj do ilości materiału oraz możliwości maszyny; chwilowe zwiększenie wydajności nie powinno odbywać się kosztem jakości formowania.

Po wykonaniu pierwszych bel obejrzyj ich kształt i sprawdź, czy zachowują spójność podczas przemieszczania. Jeżeli jedna strona jest wyraźnie pełniejsza, oceń pokos i sposób prowadzenia prasy, zanim uznasz, że winna jest usterka. Pomocny będzie poradnik o tym, jak sprawdzić pokos, prowadzenie i komorę prasy przy nierównych belach.

reklama

Zapchanie i czynności obsługowe usuwaj wyłącznie po zatrzymaniu maszyny, wyłączeniu silnika oraz napędu i zabezpieczeniu zestawu zgodnie z instrukcją. Nie sięgaj do ruchomych elementów i nie obchodź osłon.

Owijanie i transport: jak zachować szczelność?

Po sprasowaniu bela powinna zostać możliwie szybko owinięta. Liczbę warstw, naciąg folii i sposób nakładania dobierz zgodnie z instrukcjami producentów folii i owijarki oraz warunkami zbioru. Folia musi tworzyć ciągłą barierę, również na końcach beli. Sprawdź, czy podczas pracy nie powstają fałdy, przerwy lub przetarcia.

Do przemieszczania owiniętych bel używaj osprzętu, który nie uszkadza folii. Miejsce składowania powinno być równe, stabilne i oczyszczone z ostrych przedmiotów. Sposób ustawienia bel dostosuj do ich stabilności, warunków podłoża i zaleceń dotyczących zastosowanej folii. Nie ustawiaj ich tam, gdzie utrudnią bezpieczny przejazd maszyn.

Po transporcie i później podczas przechowywania regularnie oglądaj powierzchnię bel. Niewielkie uszkodzenie może dopuścić powietrze do paszy; zauważone otwory zabezpiecz materiałem przeznaczonym do naprawy folii kiszonkarskiej. Zasada szczelnego odcięcia powietrza ma znaczenie również przy zakiszaniu kukurydzy w pryzmie, choć organizacja pracy przy belach jest inna.

Jak ocenić partię po otwarciu?

Bele z różnych pól, pokosów lub terminów zbioru warto oznaczyć i przechowywać tak, aby można było je rozróżnić. Zapisz datę koszenia i zbioru, pochodzenie zielonki, sposób podsuszania oraz zauważone problemy. Dzięki temu wynik analizy i obserwacje po otwarciu można przypisać do właściwej partii.

Po otwarciu zwróć uwagę na zapach, wygląd, zagrzewanie i widoczne uszkodzenia folii. Same oględziny nie określają jednak wartości pokarmowej ani wszystkich parametrów fermentacji. Jeśli partia budzi wątpliwości, oddziel ją i skonsultuj ocenę z doradcą żywieniowym lub laboratorium przed wykorzystaniem. O możliwych przyczynach dostępu powietrza więcej wyjaśnia materiał o nagrzewaniu kiszonki po otwarciu pryzmy.

reklama

Laboratorium może oznaczyć między innymi suchą masę i skład paszy. Wynik dotyczy dostarczonej próbki, dlatego sposób pobrania trzeba wcześniej uzgodnić z placówką. Zasady identyfikacji partii i reprezentatywności omówiono także w poradniku o pobieraniu próbki kiszonki z kukurydzy; przy belach należy zastosować metodę wskazaną przez laboratorium dla tego rodzaju materiału.

Co sprawdzić przed rozpoczęciem zbioru?

  • Fazę rozwoju roślin i wyrównanie runi na różnych fragmentach łąki.
  • Prognozę pogody oraz możliwość zebrania i owinięcia pokosu bez długiego postoju.
  • Stan pola, obecność kretowisk i ustawienie maszyn ograniczające pobieranie ziemi.
  • Równomierność podsuszenia materiału w różnych częściach pokosu.
  • Gotowość prasy, owijarki, folii, transportu i miejsca składowania.
  • Sposób oznaczenia partii oraz późniejszej kontroli szczelności bel.

Źródła